Horti-BlueC: naar meer duurzame en circulaire teeltsubstraten voor de tuinbouw

Horti-BlueC Interreg
Twitter Volg ons op Twitter

Doelstelling

Het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) pakt samen met 8 partners uit de buurlanden een belangrijk pijnpunt aan in de gangbare (glas)tuinbouw. In het Interreg-project Horti-BlueC demonstreren ze hoe je door lokale reststromen op te waarderen tot duurzame teeltsubstraten met ziektewerende en plantversterkende werking, het gebruik van kunstmeststoffen, chemische gewasbeschermingsmiddelen en niet-hernieuwbare materialen zoals veen en steenwol terug kan dringen. Hierdoor kan de (glas)tuinbouw heel wat milieu- en klimaatwinst boeken, en belangrijke stappen zetten in het sluiten van zijn kringlopen.

We willen de adoptie van nieuwe oplossingen voor duurzame teeltsubstraten en voor het opwaarderen van restromen binnen een circulaire tuinbouw verhogen. In Horti-BlueC wordt onderzocht of schaaldierafval, gebruikte teeltsubstraten, plantenvezels, compost en CO2/warmte uit verbrandingsgassen verwerkt kunnen worden tot duurzame teeltsubstraten, plantversterkende middellen, meststoffen en/of groene energie. We optimaliseren de voorbehandeling en de verwerking van reststromen, en onderbouwen de haalbaarheid via piloot-testen en samenwerkingsplatformen. Op die manier wil Horti-BlueC de teelt van groenten en fruit zoals tomaat en aardbei in serres milieu- en klimaatvriendelijker maken: met minder fossiele brandstof, chemische gewasbescherming en bemesting, en een kleinere CO2-uitstoot.

Werkwijze

Concreet onderzoekt Horti-BlueC het potentieel van 5 lokale reststromen uit de land- en tuinbouw, agro-voedings- en visserijsector: plantenvezels, gebruikte teeltsubstraten, schaaldierafval, CO2 en warmte uit productie- en verbrandingsprocessen, en de houtige fractie van groenafval voor compost. Deze reststromen zijn overvloedig aanwezig in het 2-Zeeëngebied (België, Frankrijk, Nederland en Groot-Brittannië): elk jaar komt zo’n 70.000 ton schaaldierafval vrij, 1,2 miljoen m³ gebruikt teeltsubstraat, 800.000 ton houtige fractie, 200.000 ton plantenvezels en per hectare serre is er zo’n 400 ton CO2-uitstoot.

Schaaldierafval (bv. garnaalpellen) is een bron van chitine dat als additief aan teeltsubstraat kan worden toegevoegd. Van gebruikt teeltsubstraat en groenafval kan dan weer biochar worden gemaakt, dat rijk is aan koolstof. Zowel chitine als biochar kunnen de vruchtbaarheid van teeltsubstraat bevorderen en de planten weerbaarder maken tegen specifieke blad- en bodemziekten. Daardoor kan het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen in de glastuinbouw teruggedrongen worden, en blijven minder residuen achter in de teeltsubstraten waardoor ze na gebruik gerecycleerd kunnen worden. Bij de productie van biochar komt bovendien warmte en CO2 vrij, die in de serres aangewend kunnen worden ter vervanging van zuivere CO2 en verwarming met fossiele brandstoffen. Plantenvezels tot slot kunnen worden gebruikt als bulkmateriaal in teeltsubstraat.

Deze inzichten werden reeds verworven in vroegere projecten. Het nieuwe aan Horti-BlueC is dat ze gecombineerd en gedemonstreerd worden in de praktijk. Er zal een demo zijn van het gebruik van duurzame, lokale teeltsubstraten, van het gebruik van chitine en biochar als additieven in teeltsubstraten en van een operationele installatie die zowel biochar als groene energie kan produceren. Daarnaast wordt een beslissingsmodel uitgewerkt, een economische haalbaarheidsanalyse uitgevoerd en een kostenmodel opgesteld voor de verwerking van de 5 afvalstromen. Dit alles moet de implementatie van de nieuwe technieken en doorstroming van de verworven inzichten in de praktijk bevorderen.

Verwachte resultaten en info

Vandaag produceert de (glas)tuinbouw veel reststromen die moeilijk te recycleren zijn. Een voorbeeld hiervan zijn gebruikte teeltsubstraten (400m³ per jaar), die een hoge concentratie nutriënten en residuen van gewasbeschermingsmiddelen kunnen bevatten. Bovendien staan de grondstoffen die momenteel in teeltsubstraat gebruikt worden – zoals veen, kokos en steenwol (400m³ per jaar) – ter discussie omwille van hun milieu- en klimaatimpact. Tot slot worden in de (glas)tuinbouw gewasbeschermingsmiddelen en kunstmeststoffen gebruikt, die door hun energie-intensieve productie eveneens een belangrijke CO2-voetafdruk hebben. In totaal stoot de glastuinbouw door dit alles jaarlijks naar schatting 400 kg CO2 per hectare serres uit.

Om deze pijnpunten aan te pakken, stelt Horti-BlueC voor om de huidige, niet-hernieuwbare grondstoffen in teeltsubstraten volledig of gedeeltelijk te vervangen door mengsels van lokaal geproduceerde hernieuwbare materialen die een plantversterkende of voedende werking hebben. Dit komt zowel de plantengroei en dus de tuinder als het milieu en het klimaat ten goede.

Horti-BlueC is ambitieus in zijn doelstellingen. Het project streeft naar de adoptie van nieuwe technieken voor een circulaire glastuinbouw waarin 30% minder fossiele brandstoffen worden gebruikt, 30% minder chemische gewasbeschermingsmiddelen, 30% minder veen en steenwol en 20% minder zuivere CO2.

Bij Horti-BlueC zijn 9 partners betrokken uit België, Frankrijk, Nederland en het Verenigd Koninkrijk: Energieonderzoek Centrum Nederland, Université de Lille, RKS ADAS UK Ltd, Greenyard, Cato Engineering, NIAB EMR, University of Portsmouth, Proefcentrum Hoogstraten, en ILVO als projectleider. Allemaal hebben ze reeds ervaring opgebouwd in eerdere projecten, die nuttig kan zijn voor dit project.

Het project start zijn activiteiten in juli 2018 en zal eindigen in 2021. Het wordt gefinancierd door het Interreg 2 Zeeën-programma 2014-2020, met cofinanciering door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling onder subsidiecontract nr. 2S03-046. ILVO ontvangt ook cofinanciering van de Provincie Antwerpen en de Provincie Oost-Vlaanderen.

Horti-BlueC Video presentatie Horti-BlueC

Contact

Bart Vandecasteele (ILVO), bart.vandecasteele@ilvo.vlaanderen.be
Jane Debode (ILVO): jane.debode@ilvo.vlaanderen.be
Johan Robbens (ILVO): johan.robbens@ilvo.vlaanderen.be

Met de steun van

Oost-Vlaanderen     Provincie Antwerpen

Meer info

Website: https://www.interreg2seas.eu/en/Horti-blueC
Presentatie: http://www.ilvo.vlaanderen.be/Portals/68/documents/video_horti_BlueC.ppsx
(tip: download eerst de presentatie)

Verduurzamen van teeltsubstraten

Relevante resultaten uit vorige projecten